Fizostigmin (Physostigmine), Antidot · Asetilkolinesteraz inhibitörü grubunda yer alan bir ilaç etkin maddesidir. Başlıca Antikolinerjik sendromda deliryum ve ajitasyon, Atropin, skopolamin, belladonna zehirlenmesi, Bazı antidepresanlar ve antihistaminiklerin toksik etkilerinin geri döndürülmesi durumlarında kullanılır.
Hangi durumlarda kullanılır
Doz ve kullanım
Yalnızca IV veya IM yolla uygulanır; ağız yoluyla kullanılmaz. Yavaş IV infüzyon zorunludur — hızlı verilmesi ciddi yan etkilere yol açar. Etki 1–4 saat sürer; deliryum yinelenirse doz tekrarlanabilir.
Vücutta neler olabilir
Yaygın
- Bulantı, kusma
- Aşırı tükürük salgısı
- Bradikardi (kalp hızında yavaşlama)
- İshal
Seyrek / Ciddi
- Bronkospazm — solunum güçlüğü (ilacı durdurun, atropinle tedavi)
- Konvülsiyon — özellikle hızlı IV verilimde (ilacı durdurun)
- Kolinerjik kriz: terleme, kas felci, bilinç kaybı (ilacı durdurun, atropin uygulayın)
Birlikte dikkat edilecekler
Önemli güvenlik notları
Gebelik ve emzirmede
Gebelikte güvenliliği kanıtlanmamıştır; emzirmede de güvenli kullanım gösterilmemiştir. Ancak hayatı tehdit eden zehirlenmelerde yarar-risk dengesi hekim tarafından değerlendirilir.
Fizostigmin hakkında sıkça sorulanlar
Fizostigmin nedir?
Antikolinerjik zehirlenmelerde (atropin, skopolamin, bazı antihistaminikler) hem beyin hem vücut belirtilerini tersine çeviren tek antidottur. Yalnızca hastane/acil ortamında, hekim gözetiminde uygulanır; kısa etkilidir (1–4 saat).
Fizostigmin ne işe yarar?
Fizostigmin şu durumlarda kullanılır: Antikolinerjik sendromda deliryum ve ajitasyon; Atropin, skopolamin, belladonna zehirlenmesi; Bazı antidepresanlar ve antihistaminiklerin toksik etkilerinin geri döndürülmesi; Anestezi sonrası antikolinerjik etkilerin giderilmesi.
Fizostigmin yan etkileri nelerdir?
Yaygın: Bulantı, kusma, Aşırı tükürük salgısı, Bradikardi (kalp hızında yavaşlama), İshal. Seyrek/ciddi: Bronkospazm — solunum güçlüğü (ilacı durdurun, atropinle tedavi), Konvülsiyon — özellikle hızlı IV verilimde (ilacı durdurun), Kolinerjik kriz: terleme, kas felci, bilinç kaybı (ilacı durdurun, atropin uygulayın).
Fizostigmin hangi ilaçlarla etkileşir?
Dikkat edilmesi gereken etkileşimler: Trisiklik antidepresanlar (akut doz aşımı): mutlak kontrendikasyon — konvülsiyon ve kardiyak arrest riski; Depolarize edici kas gevşeticiler (süksinilkolin): etkiyi uzatır; Atropin: antagonist — kolinerjik krizde antidot olarak kullanılır; birlikte rutin verilmez; Beta blokerler: bradikardi riskini artırır. Kullandığınız tüm ilaçları hekim/eczacınıza bildirin.
Fizostigmin gebelikte kullanılır mı?
Gebelikte güvenliliği kanıtlanmamıştır; emzirmede de güvenli kullanım gösterilmemiştir. Ancak hayatı tehdit eden zehirlenmelerde yarar-risk dengesi hekim tarafından değerlendirilir. Kullanmadan önce hekiminize danışın.
Fizostigmin içeren ilaçlar hangileridir?
Fizostigmin etkin maddesini içeren 1 marka bulunmaktadır. Tam liste için sayfadaki "İçeren ilaçlar" bölümüne bakın.