İzoniazid (Isoniazid), Antitüberküloz ilaç (birinci basamak) grubunda yer alan bir ilaç etkin maddesidir. Başlıca Aktif tüberküloz (akciğer ve akciğer dışı), Latent TB enfeksiyonunun önlenmesi (yüksek riskli kişilerde), HIV pozitif bireylerde TB profilaksisi durumlarında kullanılır.
Hangi durumlarda kullanılır
Doz ve kullanım
Aç karnına alınmalıdır; yemekle birlikte alındığında emilim belirgin şekilde azalır. Her gün aynı saatte, tek doz olarak alınır. Hekimin önerdiği süre boyunca — genellikle 6–9 ay — iyi hissedilse dahi kesilmeden sürdürülür.
Vücutta neler olabilir
Yaygın
- El ve ayaklarda uyuşma, karıncalanma (periferik nöropati)
- Bulantı, kusma, mide rahatsızlığı
- Karaciğer enzimlerinde geçici yükselme (hastaların %10–20'sinde)
Seyrek / Ciddi
- Ciddi ve ölümcül olabilen karaciğer iltihabı — sarılık, koyu idrar, sağ üst karın ağrısı görülürse ilacı bırakın ve hemen hekime başvurun
- Stevens-Johnson sendromu, toksik epidermal nekroliz — deri döküntüsü, kabarcık başlarsa derhal durdurun
- Serebellar sendrom: denge kaybı, konuşma bozukluğu, titreme
- Kan tablosu bozuklukları: agranülositoz, trombositopeni
- Görme bozukluğu, göz ağrısı
Birlikte dikkat edilecekler
Önemli güvenlik notları
Gebelik ve emzirmede
Aktif TB tedavisinde fayda-zarar değerlendirmesi ile gebelikte kullanılabilir; gebelikte günlük 10–20 mg piridoksin eklenmesi önerilir. Anne sütüne çok az miktarda geçer; bebeğe zararlı etkisi bildirilmemiştir.
İzoniazid hakkında sıkça sorulanlar
İzoniazid nedir?
Tüberküloz (verem) basilini öldürür; aktif TB tedavisinde ve hastalığa dönüşmeden önce latent enfeksiyonun önlenmesinde kullanılır. Tek başına değil, genellikle rifampisin ve diğer ilaçlarla birlikte verilir; tedavi aylar sürer.
İzoniazid ne işe yarar?
İzoniazid şu durumlarda kullanılır: Aktif tüberküloz (akciğer ve akciğer dışı); Latent TB enfeksiyonunun önlenmesi (yüksek riskli kişilerde); HIV pozitif bireylerde TB profilaksisi; Tüberkülozlu kişiyle yakın temas sonrası koruyucu tedavi.
İzoniazid yan etkileri nelerdir?
Yaygın: El ve ayaklarda uyuşma, karıncalanma (periferik nöropati), Bulantı, kusma, mide rahatsızlığı, Karaciğer enzimlerinde geçici yükselme (hastaların %10–20'sinde). Seyrek/ciddi: Ciddi ve ölümcül olabilen karaciğer iltihabı — sarılık, koyu idrar, sağ üst karın ağrısı görülürse ilacı bırakın ve hemen hekime başvurun, Stevens-Johnson sendromu, toksik epidermal nekroliz — deri döküntüsü, kabarcık başlarsa derhal durdurun, Serebellar sendrom: denge kaybı, konuşma bozukluğu, titreme, Kan tablosu bozuklukları: agranülositoz, trombositopeni.
İzoniazid hangi ilaçlarla etkileşir?
Dikkat edilmesi gereken etkileşimler: Fenitoin: kan düzeyi yükselir, ilaç toksisitesi riski artar — doz ayarı gerekebilir; Karbamazepin: kan düzeyi yükselir, yakın izlem gerekir; Valproat: plazma düzeyi artabilir; Parasetamol: birlikte uzun süreli kullanımda karaciğer toksisitesi riski artar; Tiramin içeren besinler (olgunlaştırılmış peynir, kırmızı şarap, bazı balıklar): başağrısı, çarpıntı, kan basıncı yükselmesi görülebilir. Kullandığınız tüm ilaçları hekim/eczacınıza bildirin.
İzoniazid gebelikte kullanılır mı?
Aktif TB tedavisinde fayda-zarar değerlendirmesi ile gebelikte kullanılabilir; gebelikte günlük 10–20 mg piridoksin eklenmesi önerilir. Anne sütüne çok az miktarda geçer; bebeğe zararlı etkisi bildirilmemiştir. Kullanmadan önce hekiminize danışın.
İzoniazid içeren ilaçlar hangileridir?
İzoniazid etkin maddesini içeren 2 marka bulunmaktadır. Tam liste için sayfadaki "İçeren ilaçlar" bölümüne bakın.